Niet iedereen leert het beste in een klaslokaal. Voor sommige mensen blijft kennis beter hangen wanneer ze direct aan de slag gaan, meekijken met een ervaren collega en nieuwe handelingen zelf oefenen. Toch kan de stap naar een gewone opleiding groot voelen, bijvoorbeeld omdat school in het verleden niet goed paste of omdat een inkomen nodig blijft. Werkcentrum MB helpt inwoners en werkgevers in Midden-Brabant bij vragen over werk, scholing en ontwikkeling. Daarbij kan leren op de werkvloer een passende route zijn.
Deze manier van ontwikkelen is interessant voor mensen die een vak willen leren, maar niet opnieuw volledig de schoolbanken in willen. Werken en leren vinden tegelijk plaats, waardoor nieuwe vaardigheden meteen worden toegepast. Het gaat niet alleen om ervaring opdoen. De deelnemer werkt gericht aan onderdelen van een beroep en krijgt daarbij begeleiding op de werkvloer.
Leren door werkzaamheden echt uit te voeren
Bij leren in de praktijk staat het dagelijkse werk centraal. Een deelnemer krijgt een leerwerkplek bij een werkgever en oefent daar met taken die bij een bepaald vak horen. Dat kan prettig zijn voor mensen die theorie lastig vinden, maar snel begrijpen hoe iets werkt zodra ze het zelf doen. De leerroute sluit aan op het niveau en tempo van de deelnemer
Een praktijkbegeleider ondersteunt het leerproces. Die begeleiding is belangrijk, want alleen meewerken is nog niet hetzelfde als doelgericht leren. Er wordt bekeken welke vaardigheden iemand al beheerst en welke onderdelen extra aandacht nodig hebben. Zo ontstaat een route die niet onnodig breed is, maar zich richt op kennis en handelingen die op de werkvloer werkelijk van pas komen.
Wat je hebt geleerd, komt ook op papier
Wie goed functioneert op de werkvloer, heeft niet altijd een diploma om dat te laten zien. Dat kan lastig zijn bij een sollicitatie of wanneer iemand binnen een bedrijf verder wil groeien. Na een leerwerktraject kan daarom een praktijkverklaring worden afgegeven. Daarin staat welke onderdelen van het vak iemand tijdens het werk heeft geleerd en zelfstandig kan uitvoeren.
Zo’n verklaring is geen vervanging voor een volledig mbo-diploma. Dat hoeft ook niet. Het document laat vooral zien waar iemand in de praktijk toe in staat is. Voor een werkgever geeft dat meer houvast dan alleen een mondelinge toelichting op werkervaring. Voor de deelnemer is het een concreet bewijs van de stappen die zijn gezet. Dat kan van pas komen bij een volgende baan, maar ook wanneer er binnen de huidige functie ruimte ontstaat om meer verantwoordelijkheid te krijgen.
Niet terug naar school, wel verder leren
Praktijkleren kan goed passen bij mensen die geen mbo-diploma hebben en op dit moment geen gewone opleiding volgen. Denk aan iemand die graag wil werken, maar moeite heeft met veel theorie of toetsen. Ook voor werkenden kan deze aanpak interessant zijn. Zij kunnen nieuwe taken leren zonder eerst een langdurige opleiding naast hun baan te moeten volgen.
Een passende werkplek is daarbij wel belangrijk. Iemand moet de kans krijgen om de handelingen van het vak echt te oefenen en daarin begeleid te worden. Niet ieder bedrijf en niet iedere functie leent zich daar automatisch voor. Het helpt daarom om vooraf goed te kijken naar wat iemand wil leren, welke ondersteuning nodig is en of de dagelijkse werkzaamheden daar voldoende ruimte voor bieden.
De keuze aan richtingen is behoorlijk breed. Praktijkleren komt onder meer voor in de bouw, techniek, horeca, zorg, logistiek, dienstverlening, mobiliteit, groen en verkoop. Dat betekent niet dat iedere richting voor iedereen geschikt is. Soms blijkt pas tijdens een gesprek of kennismaking welk werk aansluit bij iemands tempo, interesses en mogelijkheden. Een goede match tussen deelnemer en werkplek maakt uiteindelijk veel verschil.
Ook werkgevers hebben er iets aan
Voor werkgevers kan leren op de werkvloer een manier zijn om nieuw talent kennis te laten maken met het vak. Tegelijk kunnen bestaande medewerkers zich verder ontwikkelen zonder dat zij voor langere tijd uit het werkproces verdwijnen. De kennis wordt direct gekoppeld aan werkzaamheden binnen het bedrijf.
Daar staat tegenover dat een leerwerkplek goede begeleiding vraagt. Een medewerker moet tijd krijgen om uitleg te geven, mee te kijken en feedback te geven. Het traject werkt daarom het beste wanneer leren echt onderdeel wordt van het dagelijkse werk. Alleen iemand laten meelopen is onvoldoende. Met duidelijke leerdoelen en aandacht voor vooruitgang ontstaat er meer waarde voor zowel de deelnemer als de organisatie.
Ontwikkelen hoeft niet altijd via een klaslokaal
Een traditionele opleiding blijft voor veel mensen een goede route, maar is niet de enige manier om een vak te leren. Wie vooral leert door te kijken, te oefenen en taken zelfstandig uit te voeren, kan meer hebben aan een traject op de werkvloer. Het maakt ontwikkeling concreet en laat snel zien welke werkzaamheden wel of niet bij iemand passen.
Daarmee biedt leren in de praktijk geen makkelijke omweg, maar een andere leerroute. Er moet nog steeds worden geoefend, doorgezet en feedback worden verwerkt. Het verschil zit vooral in de omgeving. Niet het klaslokaal, maar de werkplek vormt het vertrekpunt. Voor mensen die graag met hun handen, hoofd en ervaring leren, kan juist dat het begin zijn van een nieuwe stap.
